Tagarchief: Wraking

Wilders, The Sequel

Op 18 maart 2016 was het dan zover, de eerste openbare zitting Wilders II.
Nog voor de bode de zaak had uitgeroepen toverde Wilders het eerste konijn uit de hoge hoed. Hoe verzin je het, de concept pleitnota inhoudende vele onderzoekswensen met motivering was niet uitgelekt, nee hij was gelekt. Volgens de politicus moet de rijksrecherche op zoek naar het lek en voordat het gevonden is kan de zaak niet verder. Krijgt hij zijn zin dan kunnen we met regelmaat de tekst van pleitnota’s vóór de zitting in de krant verwachten.
Dit gebeuren was hét nieuws over deze regiezitting. Van een (saaie) zittingsdag waarover normaliter niet zoveel te melden zou zijn werd een spektakelstuk van de eerste orde gemaakt. Chapeau.
Wat is eigenlijk een lek? Ik zou zeggen dat daarvan sprake is wanneer iets dat (nog) niet voor de openbaarheid bestemd is – vaak min of meer anoniem – door een betrokkene opzettelijk op redelijk stiekeme wijze naar buiten wordt gebracht. Dat lijkt mij hier niet het geval. Mijn idee is dat het hier “gelekte” stuk juist voor de openbaarheid bestemd was.
Media die de tekst van de conceptpleitnota hebben ontvangen hebben gemeld dat zij die op legale wijze hebben verkregen. Een misdrijf plegen, bijvoorbeeld hacken, om dit stuk te bemachtigen ligt ook niet voor de hand, het stuk vertegenwoordigt geen waarde. De inhoud is niet echt interessant en wordt sowieso openbaar. Dan valt er wel iets anders te hacken. Als er toch gehackt is dan zeer waarschijnlijk door een anti-Wilders figuur die niet heeft voorzien welk effect dat hacken uiteindelijk zou krijgen. De politicus heeft er dan maximaal van geprofiteerd.
De meer voor de hand liggende gang van zaken is echter dat iemand in het kamp Wilders op het geniale idee is gekomen om het proces met een knaller te laten beginnen door van niets iets geweldigs te maken. Wilders heeft de pleitnota ontvangen, dat is door Knoops bevestigd want hij had het over het verstoorde contact tussen advocaat en cliënt. De politicus zal het stuk ter bestudering en bespreking ook aan derden hebben verstrekt, het is voor hem zeker geen geheim stuk. Zo’n pleitnota krijgt in de reguliere berichtgeving over een regiezitting nauwelijks aandacht; er wordt kort bericht dat de verdediging nog onderzoekswensen heeft en dat daarover nog beslist moet worden. Wil je die regiezitting en het optreden van de verdediging vol in de schijnwerpers krijgen dan maak je een rel. Dat kan niet met de inhoud van de pleitnota maar wel met het lekken ervan. Of er nu gehackt of “gelekt” is, zo’n rel kunnen veroorzaken met niets, ik heb er wel bewondering voor.

Lees meer …

A-politieke rechters

Iedereen zal nog de televisiebeelden van het strafproces Wilders I op het netvlies hebben staan. Wat een spektakel was dat.
Het had veel weg van een bijeenkomst van acteurs die ieder voor zich in hun eigen voorstelling zaten, zoiets als wel gelijktijdig behandeld maar niet gevoegd.
De aanvankelijke hoofdpersoon Wilders wilde er op voorhand al een spektakel van maken zoals zijn eerst aangezochte raadsman Anker in De Wereld Draait Door suggereerde. Dan de uiteindelijke hoofdpersoon Bram Moszkowicz die de wens van zijn opdrachtgever meer dan waar maakte; hij moest ook wel, als het bericht klopt dat zijn einddeclaratie zich bewoog tussen de 5 en 6 ton. Maar hij wilde ook. De getuige Schalken die zich totaal verkeek op zijn rol en die van de rechtbank. Hij kwam in de veronderstelling dat hij als getuige terzake relevante vragen moest beantwoorden. Hij wist niet wat hem overkwam toen hij als acteur in dit theater onder de goedkeurende blikken van de rechtbank met Moszkowicz in de slag was over de kleur wijn die hij dronk. Het is wellicht het beeld dat het meest beklijft, dat van deze getuige met de door de rechtbank toegelaten aanval in de rug door Moszkowicz, die zijn (acteer)taak met bravoure uitvoerde. En tot slot de rechters die langzaam maar hard kennis maakten met het begrip beeldvorming en vooral de gevolgen van beeldvorming. De acteurs die op voorhand al in de rol van verliezers zaten hadden slechts een bijrol.
Heel Nederland keek mee en dacht een kijkje te krijgen in de keuken van het strafprocesrecht. Wraking leek een standaardprocedure te zijn en de advocaat heeft de regie over het gebeuren.
Na afloop werden er harde noten gekraakt, boeken geschreven en functies neergelegd.
Ook moest nog worden uitgelegd hoe dit nou kon, deze vrijspraak terwijl het gerechtshof in zeer harde bewoordingen de opdracht tot vervolging had gegeven. Het hof had toch gesproken over zaken die de strafbaarheid konden wegnemen maar ook juist konden versterken en dat dat bij Wilders het geval was ? Het hof had het Wilders toch zeer kwalijk genomen en hij maakte volgens het hof toch misbruik van zijn recht op vrije meningsuiting ? Als klap op de vuurpijl zag het hof in de wetsgeschiedenis toch geen beletsel, in tegendeel zelfs, om te concluderen dat Wilders zich schuldig had gemaakt aan een vorm van haatzaaien die naar Nederlands recht strafbaar is ?
Nederland kreeg helemaal geen kijkje in de keuken, Nederland zag een volledig a-typische procesvoering waarin alles anders leek dan het was. Was er wel een verdachte en wie was dat dan eigenlijk ?

Lees meer …

Herziening van de wrakingsprocedure: een tegengeluid

Rinus Otte, Henk Abbink en Casper van der Waerden en Ben Hendriks zijn eensgezind: de wrakingsprocedure wordt te vaak misbruikt en moet om die reden op de schop. Tijd voor een tegengeluid.

Allereerst merk ik op dat het openbaar ministerie niet alleen last heeft van de mogelijkheid de rechter te wraken, maar daar onder omstandigheden ook baat bij kan hebben. De officier van justitie of de advocaat-generaal kan immers ook een verzoek tot wraking doen. Overigens een recht waar zeer spaarzaam gebruik van wordt gemaakt: de mij bekende wrakingsverzoeken van de zijde van het openbaar ministerie zijn op de vingers van één hand te tellen.

Lees meer …

Herziening van de wrakingsprocedure: een reactie

In zijn bijdrage van 27 januari 2015 werd door Rinus Otte de stelling betrokken dat het wrakingsinstrument in kort tijdsbestek aan inflatie is gaan lijden en op de schop moet. Ter onderbouwing van die stelling wees hij op het grote aantal oneigenlijke wrakingsverzoeken waardoor een voortvarende afdoening van zaken wordt gefrustreerd. Slechts een zeer gering percentage van de wrakingsverzoeken wordt gehonoreerd. De behandeling van al die wrakingsverzoeken legt een groot beslag op schaarse zittingsruimte en kost ook nog eens heel veel geld dat beter besteed kan worden aan bijvoorbeeld versterking van de kwaliteit van de rechtspraak.

Lees meer …

Herziening van de wrakingsprocedure? A modest proposal

Inleiding
In zijn laatste bijdrage op dit blog werd door Rinus Otte een korte schets gegeven van de problematiek van de huidige wrakingsprocedure in het strafproces. Hierbij heeft hij gewezen op de enorme toename van het aantal wrakingen de laatste jaren en het zeer beperkte aantal (slechts 5% in 2013) dat uiteindelijk wordt gehonoreerd. Zoals door hem in zijn artikel werd aangegeven, is veel gebruik van de wraking oneigenlijk. Het gaat vaak om allerlei situaties die weinig of niets te maken hebben met een vermoed gebrek aan onpartijdigheid van de rechter, maar in plaats daarvan om – de verzoeker onwelgevallige – (processuele) beslissingen. Zo is in strafzaken de meest voorkomende aanleiding tot wraking een afgewezen verzoek van de verdediging. Ondanks dat het beslissen op verzoeken, aldus vaste jurisprudentie, behoort tot de taak van de rechter en op zichzelf niet wijst op bevooroordeeldheid, blijft de advocatuur wraken wegens afgewezen verzoeken. Dit frustreert een voortvarende afdoening van zaken en bewerkt in het overgrote deel van de wrakingen ook niets meer dan dat. Bovendien kost het belastinggeld. Een logisch gevolg zou zijn om de mogelijkheid tot wraking te beperken, zoals in het verleden ook is gebeurd toen het bezwaarschrift tegen de dagvaarding een (te) grote vlucht nam.

Lees meer …

Het strafproces. 4b. De wraking in het strafproces

Inleiding: rechtsmiddel, klachtprocedure en wrakingen
Als een verdachte of raadsman het niet eens is met de beslissingen van een rechter, staat het rechtsmiddel van hoger beroep of cassatie open om de onvrede te laten beoordelen. Het stelsel van rechtsmiddelen is adequaat gebleken. Als het gaat om onvrede met de organisatie, met bejegening die niet strafvorderlijk geduid kan worden, staat de weg naar de president van het gerecht open. De president opereert in de klachtenprocedure behoedzaam omdat hij niet als substituutrechter wil optreden en evenmin het stelsel van rechtsmiddelen wil frustreren. Tot voor kort had het wrakingsinstrument in uitzonderlijke gevallen te gelden als correctiemechanisme op dat klassieke stelsel van rechtsmiddelen. Rechters kunnen worden gewraakt als uit de behandeling van de zaak sterke aanwijzingen naar voren komen dat de verdachte geen onpartijdige behandeling van de zaak mag verwachten. In die exceptionele gevallen kunnen die aanwijzingen een objectieve vrees opleveren dat de rechter vooringenomen is.

Lees meer …