Tagarchief: Straffen

Straftoemeting. Een reactie en een naschrift.

Door Ronny van de Water (reactie) en Dato Steenhuis (naschrift)

Reactie
Dato Steenhuis breekt in zijn laatste bijdrage aan de Ivoren Toga een lans voor meer en hogere detentiestraffen. Het is duidelijk dat hij met enkele provocerende uitspraken de discussie op scherp wil zetten.

Een reactie op de oproep van Steenhuis zou kort kunnen zijn met de opmerking dat het sanctiebeleid van de Nederlandse rechters blijkbaar effectief is gezien de gestaag dalende criminaliteitscijfers, maar dat zou te gemakkelijk zijn. Het is immers de vraag of deze dalende cijfers wel kloppen. In ieder geval blijkt uit interne notities van de politie dat er twijfels zijn over deze daling. Ook het oplossingspercentage daalt (helaas) gestaag. De door Steenhuis opgesomde percentages over de opgelegde straffen zeggen ook niet veel. Het is mijn ervaring dat de afgelopen 15 jaar veel bagatelzaken het strafrecht zijn ingetrokken en dan is het logisch dat in dergelijke zaken ook bagatelstraffen worden opgelegd.

Lees meer …

Andere interventies: strenger straffen

De verschuiving van de aandacht van het OM in het strafproces van de dader naar het slachtoffer en diens wijde omgeving, van resocialisatie naar normherstel en normbevestiging, heeft grote gevolgen. Niet alleen, zoals ik in mijn vorige bijdrage heb betoogd, voor het aantal interventies dat tot stand moet komen om deze doelen van de interventie te realiseren, maar ook voor het type sancties dat het OM moet/zal vorderen en dat de rechter zou moeten opleggen.

Thans wordt die keuze vrijwel geheel bepaald door het veronderstelde effect van de sanctie op de resocialisatie van de verdachte en de inschatting van de kans dat hij zal afzien van verder crimineel gedrag. Kosten nog moeite worden gespaard om zoveel mogelijk maatwerk te leveren. Soms wordt er in brede kring overlegd welk traject daarbij de meeste kans op succes biedt en als dat niet het strafrechtelijke spoor is, kan de officier van justitie onder omstandigheden zelfs (voorwaardelijk) afzien van strafvervolging. De verdachte komt dan terecht in een pedagogisch, een psychologisch of een andersoortig traject en valt dan veelal in de handen van hulpverleners die hij in een andere, eerdere context al heeft leren kennen. Dat contact heeft toen kennelijk niet geleid tot voorkoming van het huidige misdrijf; maar impliciet gaat de nieuwe keuze ervan uit dat het nieuwe traject, onder de dreiging van een strafvervolging, wel het gewenste resultaat zal hebben.

Lees meer …

De strafmaatkloof

Ik wil het nog eens hebben over het strafniveau in Nederland. Ten tijde van de discussie over de minimumstraffen, een aantal jaren geleden, werd van diverse kanten beweerd dat die straffen helemaal niet nodig waren omdat Nederland al hoog scoorde op het punt van de punitiviteit en in Europa een soort koploper was geworden. Alle zeilen werden bijgezet om te laten zien dat er aan strafrechtelijke minima geen enkele behoefte bestond.

Ik heb altijd beweerd dat het strafniveau in Nederland aan de zeer lage kant is en nimmer ben ik tegengesproken. Steun was er echter evenmin. Die is er nu wel in de vorm van een artikel van Berghuis, nog wel in Trema, die langs andere lijnen dan ikzelf, concludeert dat Nederland met zijn aantallen gedetineerden, in Europees perspectief, inmiddels in de onderste regionen is terecht gekomen. Zo dat is dan in ieder geval duidelijk.

Lees meer …

De opbrengst van handhaving

Handhaven doe je niet voor de lol. Het is een serieuze aangelegenheid. Als iedereen zich gewoon aan de regels zou houden, was handhaving niet nodig. Of misschien toch wel? Veel regels houden immers niet vanzelf stand, maar moeten van tijd tot tijd opnieuw worden ingeprent. Eén van de mechanismen om normen in te prenten, is het strafrecht. Dat kan pas in actie komen als er een vermoedelijke normschending heeft plaatsgevonden. Het is dus per definitie reactief. Daarnaast zijn er ook z.g. proactieve mechanismen om normen te vormen zoals opvoeding, onderwijs, sociale controle e.d.

Lees meer …

Min of meer of evenveel

Eind vorig jaar verscheen “Criminaliteit en Rechtshandhaving 2013”, een publicatie waar ik altijd naar uitkijk omdat er veel uit te leren valt over de prestaties van de strafrechtsketen. Ze ging vergezeld van een nietszeggende brief van de Minister van Veiligheid en Justitie. Je moet maar durven. Het eerst dat namelijk opvalt bij de bestudering van de cijfers is dat de productie, de omzet of als U wilt de output van politie, OM en rechters opnieuw behoorlijk is gedaald. Daarover wordt in de brief met geen woord gerept. Ik zal dat wel doen, daarover reppen (niet rappen) en daarbij tevens bekijken hoe de zaken die nog wel worden aangepakt worden bestraft en hoe lang dat duurt. Dit stuk gaat dus vooral over minder, soms ook over meer, maar in negatieve richting en soms verandert er niet zoveel.

Lees meer …

Recidive en onderzoek

Deze maand werd in Justitiële Verkenningen melding gemaakt van rapport 307 in de reeks Onderzoek en Beleid. Het gaat over het resultaat van een meta-analyse van recidiveonderzoek in Nederland en beoogt antwoord te geven op de vraag wat wel en wat niet werkt op het terrein van sancties. Met heel veel slagen om de arm wordt heel voorzichtig geconcludeerd dat interventies die gericht zijn op behandeling – die aansluiten op de criminogene behoeften van de dader – gemiddeld effectiever zijn dan die welke op repressie zijn gericht. Zoals gezegd wordt deze uitkomst stevig gerelativeerd onder andere met de kanttekening dat onduidelijk is gebleven hoe die behandelingsprogramma’s er precies uitzagen en uiteraard dat alleen gekeken is naar de effecten op de dader en dat andere strafdoelen, gericht op andere klanten van het strafrecht, in dit onderzoek niet aan bod zijn gekomen.

Lees meer …