Tagarchief: Slachtoffers

Straftoemeting. Een reactie en een naschrift.

Door Ronny van de Water (reactie) en Dato Steenhuis (naschrift)

Reactie
Dato Steenhuis breekt in zijn laatste bijdrage aan de Ivoren Toga een lans voor meer en hogere detentiestraffen. Het is duidelijk dat hij met enkele provocerende uitspraken de discussie op scherp wil zetten.

Een reactie op de oproep van Steenhuis zou kort kunnen zijn met de opmerking dat het sanctiebeleid van de Nederlandse rechters blijkbaar effectief is gezien de gestaag dalende criminaliteitscijfers, maar dat zou te gemakkelijk zijn. Het is immers de vraag of deze dalende cijfers wel kloppen. In ieder geval blijkt uit interne notities van de politie dat er twijfels zijn over deze daling. Ook het oplossingspercentage daalt (helaas) gestaag. De door Steenhuis opgesomde percentages over de opgelegde straffen zeggen ook niet veel. Het is mijn ervaring dat de afgelopen 15 jaar veel bagatelzaken het strafrecht zijn ingetrokken en dan is het logisch dat in dergelijke zaken ook bagatelstraffen worden opgelegd. Lees meer …

Andere interventies: strenger straffen

De verschuiving van de aandacht van het OM in het strafproces van de dader naar het slachtoffer en diens wijde omgeving, van resocialisatie naar normherstel en normbevestiging, heeft grote gevolgen. Niet alleen, zoals ik in mijn vorige bijdrage heb betoogd, voor het aantal interventies dat tot stand moet komen om deze doelen van de interventie te realiseren, maar ook voor het type sancties dat het OM moet/zal vorderen en dat de rechter zou moeten opleggen.

Thans wordt die keuze vrijwel geheel bepaald door het veronderstelde effect van de sanctie op de resocialisatie van de verdachte en de inschatting van de kans dat hij zal afzien van verder crimineel gedrag. Kosten nog moeite worden gespaard om zoveel mogelijk maatwerk te leveren. Soms wordt er in brede kring overlegd welk traject daarbij de meeste kans op succes biedt en als dat niet het strafrechtelijke spoor is, kan de officier van justitie onder omstandigheden zelfs (voorwaardelijk) afzien van strafvervolging. De verdachte komt dan terecht in een pedagogisch, een psychologisch of een andersoortig traject en valt dan veelal in de handen van hulpverleners die hij in een andere, eerdere context al heeft leren kennen. Dat contact heeft toen kennelijk niet geleid tot voorkoming van het huidige misdrijf; maar impliciet gaat de nieuwe keuze ervan uit dat het nieuwe traject, onder de dreiging van een strafvervolging, wel het gewenste resultaat zal hebben. Lees meer …

Strafrechtstoepassing: een wankel evenwicht

Bij herhaling heb ik hier gesproken over de kwaliteit van de strafrechtspleging: over het ophelderingspercentage, de doorlooptijden van strafzaken en de straftoemeting. Ook heb ik het regelmatig gehad over de klanten/doelgroepen van het strafrecht: de dader, het slachtoffer en de samenleving als geheel. Maar tot nu toe heb ik kwaliteit en klanten, althans in het kader van deze columns, nog niet systematisch aan elkaar gekoppeld. Daarom opnieuw en ook weer een beetje anders.

Het strafrecht is er niet alleen en misschien wel niet in de eerste plaats voor de dader. Het strafprocesrecht wel. Het strafrecht is er om te vergelden, te vereffenen, te voorkomen, af te schrikken en normen te bevestigen. Anders dan het wel eens lijkt is de dader niet het subject, maar het object van het strafproces. Hij moet, bij voldoende verdenking dulden dat hij terecht moet staan en, bij voldoende bewijs wordt gestraft. Als die straf ertoe leidt dat verdere delicten worden voorkomen is dat prachtig, maar het is zeker niet het enige doel van de strafrechtelijke interventie. Die dient er evenzeer toe om vergeldingsgevoelens bij slachtoffers te kanaliseren en mogelijk te apaiseren. Gelukkig wordt dat steeds meer ingezien met als gevolg een versteviging van de positie van het slachtoffer, ook in het strafproces. Daarnaast is straffen ook bedoeld om af te schrikken. Degenen die niet uit normbesef, maar vanuit een afweging van kosten en baten afzien van het plegen van misdrijven moeten zoveel mogelijk de gedachte blijven koesteren dat de kosten blijvend hoger zijn dan de baten. Daarbij is niet alleen de strafmaat van belang maar ook de strafkans. Generale preventie heet dat, een enigszins in onbruik geraakt leerstuk. Lees meer …