Tagarchief: Persrichtlijn

Moet de Persrichtlijn op de schop?

Onlangs moest juridisch commentator Folkert Jensma in zijn column “De Rechtsstaat” in NRC Handelsblad naar aanleiding van een bezoek van Russische rechtbankverslaggevers vaststellen dat het met de openbaarheid van onze gerechten maar zo zo is gesteld. Wie als journalist in Nederland zittingen wil bijwonen, moet allerlei bureaucratische hindernissen overwinnen. Dat wil je vandaag de dag niet graag aan Russen uitleggen.

Misschien kan Jensma enige hoop putten uit een uitspraak van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) van 22 maart j.l.

Lees meer …

Reactie op ‘The Eichmann-show en de verslaglegging van het Nederlandse strafproces’

In zijn blogtekst ‘The Eichmann-show en de verslaglegging van het Nederlandse strafproces’ is Rinus Otte kritisch en bezorgd over wat hij noemt de ‘medialisering van de rechtspraak’. In dit mediatijdperk met zijn voor het gemiddelde brein soms haast niet te bevatten technische en digitale mogelijkheden is dat opmerkelijk. Het nieuws is er altijd en overal. Het nieuws dat ons via de camera en hiermee televisierubrieken bereikt, is echter, evenals bij kranten het geval, steeds minder vaak vers van de pers en tóch maakt Otte er een punt van.

Lees meer …

The Eichmann-show en de verslaglegging van het Nederlandse strafproces

Onlangs zag ik een film over het door Leo Hurwitz verfilmde Eichmann proces dat begin jaren zestig in Jeruzalem plaatsvond en die mij trof vanwege de vergelijking met de openbaarheid van het strafproces. Begin jaren zestig werd met de Israëlische regering overeenstemming bereikt om het proces tegen de oorlogsmisdadiger Eichmann te filmen. De rechters vormden nog een obstakel omdat zij de camera’s niet zichtbaar in de zittingzaal wensten, maar uiteindelijk ging iedereen akkoord met verfilming. Tijdens het proces vond de eerste wandeling in de ruimte van de Rus Gagarin plaats. De kijkcijfers van het proces kelderden, aangejaagd door uitputtende beschouwingen van de officier van justitie over het recht Eichmann in Israël te vervolgen en te berechten. Achter de schermen ontstond paniek over de dalende kijkcijfers en de mogelijkheid dat deze vorm van verslaglegging zou moeten worden beëindigd. In die discussie zegt de regisseur tegen de producent dat de laatste maar moet wachten tot de getuigen aan bod komen. De regisseur krijgt gelijk: tijdens de getuigenverklaringen schieten de kijkcijfers omhoog en zien we de cameramensen en het publiek in de zaal geschoktheid tonen bij de vertelde gruwelen. Hoe vertellen we de lugubere verhalen uit de oorlog en alle malen zullen we wenen, om de dichtregels van Leo Vroman te parafraseren. Maar dan moet het verhaal kennelijk wel op een pakkende wijze verteld worden, met switchende camerastanden, met meewerkende magistraten, gruwelijke feitelijkheden en zonder alternatieve uitzendingen van de eerste man in de ruimte. En, zo bewijzen de dalende kijkcijfers tijdens de voordracht van de officier van justitie, bij voorkeur zo weinig mogelijk over het recht zelf. De film suggereert in de eerste plaats dat de gruwel van de gepleegde misdaden aan de wereld getoond moet worden vanwege de preventieve boodschap van de film en in de tweede plaats dat de vertoning, de verpakking, van de boodschap daarbij van levensbelang is.

Lees meer …

Passieve en actieve rechters rond de televisieaandacht voor het strafproces

Plasman en Korthals Altes discussieerde op dit blog over de (filmende) media in de rechtszaal. In aanvulling daarop kom ik tot drie opmerkingen.

1. Enkele dagen geleden moest ik in een grote strafzaak uitspraak doen waarvoor veel mediabelangstelling was en een grote omroep zich had gemeld. De verdachte zou niet verschijnen en ik had toegestemd in het filmen van de uitspraak. Grote camera’s op hoge torens snorden, ik lichtte de gang van zaken sinds 2006 toe en las daarna de kern van de belangrijkste overweging voor. Na het uitspreken verliet ik de zaal, maar werd na een paar minuten terug geroepen naar de zittingzaal omdat de camera’s waren gezwenkt en de nabestaanden op de voorste rij aan het filmen waren.
Met deze zoveelste ervaring rijker houd ik mijn eerdere standpunten staande dat de filmende media wel een beroep doen op de openbaarheid van het strafproces, maar eigenlijk weinig of geen notie hebben waartoe die openbaarheid ooit is ingevoerd. Lang geleden alweer werden strafprocessen openbaar om aan het volk duidelijk te maken dat besloten rechtspraak en geheime inquisitie vervangen waren door rechtspraak in het openbaar. Dragen beelden, via stemgeluid of visuele opnames, bij aan het klassieke openbaarheidsbeginsel of aan een verbeterde informatievoorziening rond de rechtspraak? Ik betwijfel het. Het gaat de filmende pers om selectieve plaatjes om de achterban te bedienen met enkele pakkende shots die de kijkcijfers opkrikken. De leiding van de rechtspraak is meegebogen met deze nieuwe druk vanuit de filmende pers omdat men hoopt dat de band tussen samenleving en rechtspraak wordt verbeterd. Daarmee wordt miskend dat er geen grens is aan het infotainment, met als recente uitspatting foto’s van Volkert van der G op de voorpagina van een krant die zich een uitstraling van heiligheid proberen aan te meten, maar zelfs de lezer van dat blad ziet dat het schijnheiligheid is. In 1985 verscheen een boek over de amusementsindustrie met de pakkende titel Amusing ourselves to death, wat mij betreft in casu over de rug van verdachten en de integriteit van de strafrechtspraak. Terug naar de kern van dit punt: ik weet niet of de band tussen samenleving en rechtspraak wel verbetering behoeft, maar op grond van het openbaarheidsbeginsel zie ik geen recht voor de media om opnames in de rechtszalen te maken zoals thans geschiedt.

Lees meer …

Schoenmaker blijf bij je leest!

Na de reactie van collegablogger en strafpleiter Peter Plasman op mijn blog over de liegende verdachte nu mijn respons op zijn column over de verklaringsvrijheid van de verdachte, als de media diens beeld en geluid opnemen. De situatie die Plasman beschrijft, is een typisch gevolg van het hardnekkige misverstand dat de voorzitter van een strafzitting heeft te bepalen of een verdachte zich radio- en/of tv-opnames van “zijn” zitting moet laten welgevallen. De meest recente versie van de door de Raad voor de rechtspraak uitgevaardigde Persrichtlijn kent de voorzitter deze bevoegdheid toe, maar op grond waarvan eigenlijk?

Lees meer …

Verklaringsvrijheid of smeuïge tv: rechter aan leiband van de media?

Onlangs stond ik bij de meervoudige kamer in Arnhem. De zaak was minder sympathiek, mijn cliënt deed aan babbeltrucs om hoogbejaarde mensen pincode etc. te ontfutselen; het was daarbij misgegaan omdat een 90-jarige man in zijn woning naar de grond was geduwd en volgens de aangifte klappen en schoppen had gehad. Er werd vijf jaar en zes maanden geëist. Het verdedigingsbelang bij de zaak zat in het wel of niet medeplegen van het geweld; de identiteit van de schopper was onbekend gebleven en een derde dader was inmiddels onherroepelijk zowel door rechtbank als hof vrijgesproken van de geweldscomponent omdat hij een eindje verderop stond. Mijn cliënt stond ook verderop, maar wat minder ver.
Bij de politie had hij bekennend verklaard en wij hadden besproken dat hij ter zitting luid en duidelijk zijn visie op het gebeuren zou geven, inclusief zijn grote gevoelens van schaamte vanwege het lafhartig karakter van het misdrijf.
Een dag voor de zitting belde de rechtbank naar mijn kantoor dat Omroep Gelderland aanwezig zou zijn; dat niet alleen, Omroep Gelderland wilde beelden maken én wilde de hele zitting auditief opnemen.
Ter zitting ging de rechtbank op dit verzoek beslissen, uitgaande van de Persrichtlijn 2013.
Dat mijn cliënt niet akkoord zou gaan was duidelijk.

Lees meer …

Webinterview Rinus Otte (deel 4): ‘De nieuwe persrichtlijn’

Op 13 maart 2013 sprak Rinus Otte een uur lang live met journaliste Merel van Leeuwen over het manifest en de werkdruk, rechten van slachtoffers, gerechtelijke dwalingen en de nieuwe persrichtlijn. Vandaag is het laatste van de vier delen van dit interview beschikbaar via dit blog.

Met de column verliet Ivorentoga.nl de klassieke wetenschappelijke verhandeling (en soms de nuance) om in een lacune te voorzien. Met pakweg honderd ‘hits’ per dag lijkt dat geslaagd. Het streven is om Ivorentoga.nl in de toekomst breder te benutten dan de wekelijkse column van de columnisten en het webinterview mag beschouwd worden als een eerste stap in die richting.

Lees meer …