Tagarchief: Bedrijfsvoering

Het strafrecht is een inhoudelijk bedrijf

Tussen inhoud en vorm, tussen vakuitoefening en organisatie daarvan, bestaat van nature een grote spanning die soms naar buiten spat via manifesten, maar die zich nog vaker manifesteert in stroperigheid en verlamming. Ik ga die millennia oude discussie niet overdoen of zelfs maar proberen samen te vatten, maar ik wil vooraf wel iets kwijt over de psychologische spanningen. Die spanningen worden vaak verbaliseerd met diskwalificaties of aanbevelingen als het zijn van blauw of rood. Ik ken geen kleuren of kernkwadranten omdat ik claustrofobische neigingen krijg in een hokje. Sinds jaar en dag verdedig ik de noodzakelijke interferentie tussen de strafrechtelijke inhoud en de bedrijfsvoering. Wie de cassatierechtspraak over het onderzoek ter zitting of over het doen horen van getuigen kent, dient ook na te denken over hoe deze rechtspraak kan worden vertaald in het organiseren van het eigen rechterlijke werk. Omgekeerd moeten de bedrijfsvoering en de leiding van een gerecht weten wat de rechter nodig heeft om hem in de basisnoden te faciliteren. Toen ik er in 2007 over ging schrijven was het nieuw, maar toch is dat idee nog steeds niet geland. Dat is niet zo gek, het is immens ingewikkeld om tussen inhoud en organisatievormen een vruchtbare relatie te laten ontstaan. Wel broodnodig, want veel van de nog steeds toenemende spanningen in de rechterlijke organisatie zijn te herleiden tot een ervaren kloof tussen de inhoudelijke professionals, het zogeheten primaire werk, en de leiding die de inhoud zou aansturen als ware het een koekjesfabriek met kpi’s, audits, monotoringsinstrumenten, en dat vaak onder het mom van Engelse termen als CEO’s, want dat klinkt serieuzer. Omgekeerd zijn de beelden ook niet mals. De meeste bedrijfsvoeringsmedewerkers menen – navoelbaar – dat de inhoudelijke vaklieden geen benul hebben van organiseren, dat de inhoudelijke eindverantwoordelijken niet doorpakken, want op deze manier is er geen eenheid en zonder de discipline en trouw om de opgelegde formats na te leven gaat de kwaliteit van de organisatie teloor. Over en weer zijn dit soort schrikbeelden en verwijten fors.
Voor de goede orde: ook bedrijfskundigen, bedrijfseconomen en bestuurskundigen zijn uiteraard professionals die gedreven worden door de wil en eigen vakmatige inzichten de organisatie te verbeteren. In dit opstel gaat het echter om de organisatieontwikkeling door middel van (de aansluiting met) de vakinhoudelijke professionals zelf en hoe bedrijfsvoering en de inhoudelijke professionals kunnen samenwerken. Lees meer …

De economische bestuurlijking van het publieke domein. Zin in en zingeving van werk

Oplopende spanningen in de organisatie van het vak
Vrijdag 25 november 2016 verscheen in Trouw een interview met de bekende en gerenommeerde hoogleraar sociologie Christien Brinkgreve over zingeving van werk. Ze vertelt hoe zij opbrandde bij haar derde universiteit omdat ze als hoogleraar opliep tegen de wijze van organiseren en de afwezige ruimte voor individuele hoogleraren. Het is een bekend en treurig verhaal uit duizenden. Vele werknemers branden op en het systeem waarbinnen ze werken wordt daarvoor verantwoordelijk gehouden. Het thema speelt breed binnen het publieke domein en dus ook binnen de rechterlijke organisatie. Lees meer …

Vierluik over de bedrijfsvoering van de rechtspraak. 4. Communicatie met de burgerij en gesneden beelden van de rechtspraak

In de huidige mode wordt rechtspraak als een hot fenomeen gezien dat niet transparant genoeg kan worden gepresenteerd. De filosoof Pascal schreef in zijn Pensees (nr. 309) al dat zoals de mode het amusement maakt, zij ook het recht maakt. Hoeveel te meer zal dat dan nu niet het geval zijn? Op 26 februari 2013 schreef ik in mijn blog dat boulemische vraatzucht de behoefte aan meer cameravoering in de rechtszaal verklaart. Een behoefte die niet direct spoort met de openbaarheid van het strafproces, die nu eenmaal oorspronkelijk bedoeld was als controle op de wijze waarop de rechter zijn werk doet. Mogelijk een behoefte aan verlustiging in beelden van de verdachte en zwoegende rechters die geen recht doet aan het strafproces maar aan de doelen van kijkcijfers en infotainment. Dat specifieke blog was te kort om mijn scherpte van meer nuances te voorzien, daarom waag ik nog een poging vanuit andere invalshoeken. Lees meer …

Vierluik over de bedrijfsvoering van de rechtspraak. 3. Facilitaire zaken

Welke rechter kent niet sinds jaar en dag de beledigende omschrijving van het facilitaire bedrijf als het waterhoofd van de rechtspraak? Beledigend, omdat beveiliging, bibliotheek, archief, catering, repro, schoonmaak, de informatievoorziening en telefonie integer en nobel werk verrichten.

Waar over de onderdelen Finance en control, communicatie en personeelszaken hardere noten te kraken zijn, ligt dit bij facilitaire zaken een stuk lastiger. Een gerecht kan niet werken zonder repro, bodes en zo verder. Daarom dient bij dit onderdeel van bedrijfsvoering ook geen visionair vergezicht te worden ontwikkeld om niet als wazige luchtfietser te worden weggezet. De Berenschotonderzoekers Mark Huijben en Arno Geurtsen maken in “Heeft iemand de overhead gezien?” zichtbaar hoe soms gecompliceerde en ongenuanceerde beelden over bedrijfsvoering en overhead overheersen (SDU 2008). Anderzijds liggen er boeiende vragen braak. Mijn centrale vraag bij het faciliteren van de rechtspraak is of de leiding het facilitaire bedrijf wel richt op wat de rechtspraak nodig heeft of dat het risico dreigt van autonome professionalisering en processen die per definitie leiden tot uitdijing. Want laten we ons niet vergissen: ook een beveiligingsmedewerker is een professional die zich oriënteert op de beste vakbladen en (inter)nationale cursussen die het neusje van de beveiligingszalm moeten opleveren. Maar is die state of the art per bedrijfsvoeringsonderdeel wel nodig om de rechters de beste rechtspraak te laten leveren? Lees meer …

Vierluik over de bedrijfsvoering van de rechtspraak. 2. Personeelszaken

Toen ik in 1994 mijn eerste kennismaking had met personeelszaken van de rechtbank, werkte er een enkele medewerker. Bijna 20 jaar later werkt er een veelvoud aan medewerkers die een veelvoud aan taken uitvoert, maar een deel van deze taken verricht onder strakke regie van landelijke afspraken, beleidslijnen en diensten zoals het Landelijk Dienstencentrum (LDCR).

In deze bijdrage gaat het mij slechts om de eerdere vragen uit dit vierluik. Hoe kan personeelszaken rechters en ondersteuning beter tot hun recht laten komen? Er is pas bloei als minimaal voldaan is aan twee doelen, een behandeling van zaken die de rechtzoekende (in brede zin) het gevoel geeft dat ze gehoord zijn en dat er tijdig recht gedaan wordt. Verder dienen rechters en alle bewoners van de paleizen van justitie een leefbare werkgemeenschap te vormen, niet te roddelen, niet langzamer te werken dan nodig en een constructieve bijdrage te leveren aan het organisatorisch geheel. Zo zijn er nogal wat doelen en subdoelen te bedenken, maar dit is een groot scala aan meetbare doelen en vereiste vaardigheden. Personeelszaken heeft een bepalende rol bij arbeidsvoorwaarden en andere arbeidstechnische aangelegenheden rond ziekte en verzuim, verlof, vakantie en zwangerschap. Maar er is meer, al komt dat niet goed uit de verf. En dat ongeverfde deel staat hierna centraal. Ik behandel drie opkomende vragen. Lees meer …

Vierluik over de bedrijfsvoering van de rechtspraak. 1. De controller

Inleiding

Voor rechters en raadsheren is het de kunst een balans te vinden, aldus Paul Schnabel in zijn recente lezing voor de Dag van de Rechtspraak. “Als je zegt: kwaliteit is de allerhoogste standaard en het enige dat telt, dan loop je vast. Want dat is louter een juridisch streven. Dat is niet meer voldoende. Politiek en maatschappelijk gezien gelden er andere kwaliteitscriteria en die kunnen niet worden genegeerd. De juiste balans – dat is goede kwaliteit.”

Met Schnabels conclusie ben ik het graag eens. Om de door hem bedoelde balans te bereiken zijn afwegingen nodig en een gezonde samenwerking en regelmatige tegenspraak, zoals tussen de Raad voor de rechtspraak en de gerechtsbesturen en binnen de gerechten tussen de gerechtsbesturen en de interne leidinggevenden. Ook in onderhavig blog draag ik, als bekend, graag bij aan de discussie over een gezonde balans tussen bestuur en rechters, tussen geld, wachttijden en juridische perfectie. Lees meer …