Categoriearchief: Uitgelicht

Ivoren Toga

Op 21 december 2018 verscheen op Ivoren Toga de laatste bijdrage in het vaste wekelijkse stramien zoals dat bijna zeven jaar gebruikelijk was. In die tijd zijn er een paar honderd korte en langere stukken geplaatst over de werking van het strafrecht. In de toekomst zal de Ivoren Toga nog benut worden voor incidentele bijdragen al dan niet geregeerd door de actualiteit maar de veelal andere kijk op de strafrechtspraktijk zal niet meer wekelijks gehoord worden.

Ter gelegenheid hiervan is door Boom juridisch een boek uitgegeven met een groot aantal blogs die de vaste auteurs (Dato Steenhuis, Willem Korthals Altes, Peter Lemaire, Rinus Otte, Peter Plasman en zijn kantoorgenoten, Rick Robroek en Dato Steenhuis) van henzelf hebben geselecteerd. Naast oude blogs zijn dat nieuwe blogs waarin de vaste auteurs in najaar van 2018 terug of vooruit hebben gekeken. Het boek biedt daarmee een mooi beeld van het strafrecht en de organisatie daarvan in het huidige tijdsgewricht en de wijze waarop die in de loop van de jaren (al dan niet) veranderd zijn. Passend bij het einde van de opiniërende Ivoren Toga in de huidige vorm wordt dat laatste oordeel aan de lezer gelaten. Lees meer …

De rechter-commissaris en de rechterlijke onafhankelijkheid

Het instituut rechter-commissaris bestaat in lang niet alle landen. Als ik ons Nederlandse strafrechtstelsel aan buitenlandse juristen probeer uit te leggen, moet ik vooral in Angelsaksische landen moeite doen de functie en positie van onze onderzoekrechter duidelijk te maken. Een rechter die geen zittingen doet, maar wel beslissingen in strafzaken neemt en onderzoek voor de zitting verricht, is een wat vreemde vogel in landen die met een common law systeem werken waarin al het bewijs op de zitting wordt gepresenteerd. Lees meer …

De laatste perverse prikkel in de strafrechtspraak

Wie mijn columns leest, weet ondertussen dat ik niet veel pervers zie in financiële prikkels. Aan het werk van rechters zijn weliswaar prijskaartjes verbonden, maar die zijn er in mijn optiek vooral om de beperkte middelen te verdelen. Hoe rechters hun werk doen is niet afhankelijk van het prijskaartje, maar slechts van het recht. Dat recht kan zo worden uitgelegd dat die alle betrokkenen dwingt tot medewerking aan een spoedige berechting, dat de organisatie van de strafrechtspleging een belang is dat verdedigingsrechten kan inperken en dat de verdedigingsrechten in zekere zin gelijk lopen met de ernst van de zaak en de belangen die op het spel staan. Een dergelijke rechtsopvatting maakt de behandeling van (sommige) zaken goedkoper. Lees meer …

Geld en boete

Ik ben van plan om het deze keer eens buitengewoon kort te houden. Niet omdat geen tijd of geen zin heb om te schrijven maar omdat ik nu eens alle nuances en verklaringen wil weglaten. Naarmate je langer uit een organisatie weg bent en geleidelijk aan weer meer burger wordt, gaan die je steeds meer tegen staan: al die mitsen en maren, die ifs and buts, die “wacht eens evens” en “van een andere kant bezien”. Alleen een eenvoudige constatering dus.
Het gaat over de voorgenomen sluiting van een flink aantal gevangenissen als gevolg van de “noodzaak” om ruim 300 miljoen te bezuinigen op het gevangeniswezen.
Als alibi daarvoor wordt o.a. gebruikt dat het aanbod van gedetineerden de laatste jaren aanzienlijk is teruggelopen. Dat is onmiskenbaar, maar de vraag is natuurlijk hoe dat komt. Het antwoord daarop is duidelijk: het volume, de output van de strafrechtsketen is sinds 2005 drastisch teruggelopen. De dekkingsgraad van het strafrecht is een stuk lager geworden.
Dat wordt het meest duidelijk zichtbaar bij de voorlaatste schakel in die keten, de rechter. Die wees in 2005 nog ruim 132000 vonnissen in misdrijfzaken. In 2011 waren dat er nog maar krap aan 101000, een daling van 24%. In 2005 werd 5,2% van de verdachten vrijgesproken, 6 jaar later was dat percentage opgelopen tot 9,2. Als er minder schuldigverklaringen zijn daalt ook het aantal gevallen waarin een gevangenisstraf wordt opgelegd en dat zie je ook gebeuren van ruim 28000 gevallen in 2005 tot ruim 21000 in 2011; een terugval met 25%.
Als dan ook nog eens de duur van die straffen afneemt, in 2005 13% langer dan een jaar en 6 jaar later nog maar 10,9%, dan leiden al deze al deze ontwikkelingen samen natuurlijk tot een forse reductie van het aanbod van gedetineerden. Dat daalt nog verder doordat, volgens de Rekenkamer 17% van die straffen niet ten uitvoer wordt gelegd en het executeren van de vervangende hechtenis, bij de politie weinig prioriteit krijgt.
Die daling van het aantal vonnissen komt natuurlijk niet zomaar uit de lucht vallen, maar gaat gelijk op met de terugloop van het aantal verdachten dat door de politie is gehoord (-25%) en van het aantal OM-afdoeningen (-30%).
In de periode van 2005 tot en met 2011 stegen de uitgaven voor politie, OM en rechtspraak gemiddeld met 25%. Kortom: steeds meer geld en steeds minder boete. Lees meer …

De boze strafrechter en de enkelband

Een deel van de rechters vindt dat de Raad voor de rechtspraak hen niet representeert naar de politiek omdat er niet meer geld voor de rechtspraak komt. Maar als het gaat om wetgeving en beleid van het ministerie van Veiligheid en Justitie staat de Raad pal voor de bevoegdheden van de rechter. Dat bleek in 2009 toen de ‘mensenhandelaar’ Saban B. niet terugkwam na een door de rechter verleende schorsing en de minister die rechterlijke bevoegdheid wilde overdragen aan de gevangenisautoriteiten. De rechtspraak was misnoegd, net als nu het geval is naar aanleiding van het voornemen van staatssecretaris Teeven om de korte gevangenisstraf ten uitvoer te leggen door middel van elektronische detentie. De bewindsman zou hiermee op de stoel van de rechter gaan zitten. Volgens de Raad voor de rechtspraak zouden rechters om drie redenen fel gekant zijn tegen het voorstel. Burgers zouden de enkelband als een te lichte straf kunnen ervaren. Verder zou de positie van de rechter worden uitgehold omdat alleen hij over strafsoort en strafduur gaat. Tot slot vindt men de bewindsman inconsequent omdat politici al jaren roepen dat rechters te licht straffen, terwijl nu het financieringstekort bepalend is voor het verder uitkleden van het gevangenisregiem waartoe de rechter heeft gevonnist. Lees meer …