Categoriearchief: Opinie

Gezocht: een chief justice op Sint Maarten

Aan alles komt een einde, dit jaar nog aan dit mooie blog, en volgend jaar per 1 augustus ook aan mijn tijd in de West. Dat lijkt nog ver weg, maar door de afstanden en de voorbereidingen, moet je vroeg beginnen, dus vandaar dat recent ‘mijn’ vacature als vice-president in het Gemeenschappelijk Hof, en in die hoedanigheid als chef van het Gerecht in Eerste Aanleg van Sint Maarten, werd open gesteld. Net als die van de eveneens volgend jaar vertrekkende rechter-commissaris.

Tijd voor een reclamepraatje. Lees meer …

De procesinleiding en de vrijheid die de strafrechter (niet) verdient

In 2015 pleitte ik op Ivorentoga om af te stappen van het systeem waarin de officier van justitie het strafdossier naar de strafrechter stuurt om een dag voor de terechtzitting te bepalen. Dit systeem zorgt er namelijk voor dat de rechter niet in staat is regie te voeren. Tussen het moment dat de strafrechter het dossier krijgt en hij de dag voor de terechtzitting moet bepalen heeft hij op grond van de wet geen moment om regie te voeren. Een dergelijk regiemoment zou de mogelijkheid kunnen creëren de verdediging het procesdossier te verstrekken en een termijn te kunnen koppelen aan het indienen van getuigenverzoeken die dan kunnen worden beoordeeld aan de hand van het lichtere criterium van het verdedigingsbelang. Dit laatste zou ervoor zorgen dat eindelijk afscheid zou kunnen worden genomen van de (ook vanuit verdedigingsoogpunt) onnodige mogelijkheid om tot 10 dagen voor de zitting om getuigen te verzoeken die alsdan beoordeeld moeten worden aan de hand van dat lichtere criterium. Lees meer …

Terugblik op Ivorentoga 2012-2018

Inleiding
Het blog Ivorentoga nadert het eind. In bijna zeven jaar zijn er een paar honderd korte en langere stukken geplaatst over de werking van het strafrecht. Mijn idee voor een blog werd geboren uit een zekere onvrede met de rechtsgeleerde literatuur die voor een deel theoretisch is, maar waarin teveel debat via de voetnoten plaatsvindt en de deelnemers niet altijd geneigd lijken om vrij te denken. Ik citeer de aftrap in 2012.

Deze blog probeert te voorzien in een lacune. Verschillende vaste auteurs en talrijke gastauteurs proberen in korte bondige stukken kritisch te kijken naar de ontwikkeling van het strafrecht en de organisatie daarvan. Hun kritiek probeert niet te sterven in vrijblijvendheid, maar verschillende kanten te laten zien aan een probleem. In het recht is namelijk veel pleitbaar, maar niet altijd overtuigend. Daarom moet er iets te kiezen zijn, het liefst tussen haalbare varianten, want voor alleen een principe kun je nog geen gevulde koek kopen. Elke auteur zal vanuit eigen invalshoek, voor eigen rekening, actuele strafrechtelijke thema’s bespreken. Lees meer …

Versnelde berechting van eenvoudige feiten met gecompliceerde verdachten

Inleiding
In 2013 en 2015 schreef ik over plea barganing in het strafrecht en waarom dat zo’n innovatief instrument zou zijn om de rechtsbedeling op een hoger niveau te krijgen.* Begin dit jaar is het plan ontwikkeld dat binnenkort in pilotvorm in vier regio’s wordt beproefd en dat stoelt op navolgende inzichten. Deze inzichten dienen zowel recht te doen aan de benodigde punitiviteit als aan het bieden van maatwerk bij verdachten met persoonlijkheidsproblematiek. Een en ander dient begrepen te worden in het licht van breed gedeelde opvattingen over snelheid van afdoening die zowel voldoende punitief als gedragsbeïnvloedend en recidiveverminderend uitpakken, althans de kans daarop vergroot. Lees meer …

Benno Baksteen II

Er was nogal wat te doen de afgelopen weken over de stand van de nationale rechtspraak. Rechters zouden foute beslissingen nemen, beslissingen niet goed motiveren en daarover ook onvoldoende verantwoording afleggen. En ook werd het beeld van de achterkamertjes weer uit de kast gehaald.
Rechters kwamen ook zelf in beeld.
Wat in dat verband opviel was het geruisloze einde van De Raadkamer bij SBS6. Peter R. de Vries was erin geslaagd om wekelijks rechters en een officier van justitie live in debat te krijgen, ook met journalisten en advocaten. Rechters Nienke de Waal en Jan Moors gingen er open in en schuwden gevoelige onderwerpen niet. Zo debatteerde Nienke de Waal onbevangen mee toen de kwaliteiten van de minister van Justitie en Veiligheid aan de orde kwamen. Daarbij wist zij behendig valkuilen te vermijden. Toen De Vries in de groep gooide dat “wij” niet zo blij waren met de prestaties tot nu toe van de heer Grapperhaus reageerde zij alert met de vraag wie bedoeld werd met “wij”.
Over vele onderwerpen gaven De Waal en Moors inzicht in hun opvattingen en denkwijzen. Lees meer …

Niet de straf, maar de vervolging

Het is alweer meer dan 5 jaar geleden dat ik mijn maandelijkse column wijdde aan de kwaliteit van de opsporing en gedwongen was teleurstellende conclusies te trekken. Ik wil het nu opnieuw hebben over de prestaties van mijn geliefde Openbaar Ministerie, waarin overigens tegenwoordig de liefde veel maatschappelijke aandacht trekt.

Ik beperk me tot één van die prestaties, namelijk de mate waarin het OM erin slaagt de opsporing zo te sturen dat het de zaken krijgt waarom het, als gezag over de opsporing, heeft gevraagd en de zaken waar het iets zinvols mee kan, tegenwoordig de betekenisvolle interventie geheten. Dus doende kom ik als het ware vanzelf uit bij een analyse van het sepotbeleid. Ik vergelijk het jaar 2006, toen ik wegging bij het OM, met het jaar 2016, het laatste waarover gegevens beschikbaar zijn. Mijn bron is, zoals veel vaker, de publicatie Criminaliteit en Rechtshandhaving, een gezamenlijke uitgave van het CBS, het WODC en de Raad voor de Rechtspraak. En ik meen te weten dat ook het OM tegenwoordig participeert. Lees meer …

De rechtspraak in het nieuws

Recent was de rechtspraak weer een paar keer in het nieuws.

Folkert Jensma gaf ons in de NRC drie vegen uit de pan. Zijn eerste steen des aanstoots is het ontbreken van een complete database met uitspraken. Dat belemmert systematisch onderzoek naar bijvoorbeeld straftoemetingsverschillen tussen gerechten en de anonimisering van namen van professionele partijen in uitspraken belemmert een analyse van bijvoorbeeld hun eventuele wangedrag. Als tweede steen des aanstoots noemt hij het ontbreken van mogelijkheden voor een journalist om kennis te nemen van processtukken. Daar komt bij dat in het strafproces de inhoud van het dossier vaak als bekend wordt verondersteld. Als toehoorder op de tribune moet je dan maar raden waar het om gaat. Daarbij komt ook nog eens het ontmoedigende vakjargon en de moeizame toegankelijkheid van onze gerechtsgebouwen. Als derde noemt hij de chaotische en per gerecht verschillende persrollen. Lees meer …

Een kleine geschiedenis van de roekeloosheid (en hoe de Hoge Raad de wetgever dwong om de vrijheid van de feitenrechter te beperken)

Onlangs maakte de minister het conceptwetsvoorstel ‘Aanscherping strafrechtelijke aansprakelijkheid ernstige verkeersdelicten’ bekend. Hierin worden een aantal wijzigingen voorgesteld van de Wegenverkeerswet. Getracht wordt het grote verschil weg te nemen in strafmaximum bij (zeer) gevaarlijk rijgedrag zonder en met gevolgen (het zogenaamde ‘strafgat’) door:

1. het strafmaximum bij gevaarlijk rijgedrag dat zonder gevolgen is gebleven (artikel 5 WVW 1994) te verhogen;
2. een strafbaarstelling te introduceren voor zeer gevaarlijk rijgedrag dat zonder gevolgen is gebleven met een nieuw artikel 5a WVW 1994;
3. in de wet te expliciteren waar roekeloosheid bij zeer gevaarlijk rijgedrag met gevolgen (artikel 175 WVW 1994) in kan bestaan door een koppeling te maken met de voorgestelde strafbaarstelling van artikel 5a WVW 1994. Lees meer …

Constructief strafrecht

Door Lisa Ansems

In zijn blog van 8 mei 2018 vraagt de heer Steenhuis zich af waarom de Nederlandse strafrechter in toenemende mate slappe koek serveert door te licht te straffen en te veel nadruk te leggen op (re)socialisering. Steenhuis roept rechters op om strenger te straffen. Daarmee verwoordt hij een sentiment dat onder een groot deel van de Nederlandse bevolking lijkt te leven, zoals recentelijk ook beschreven door Henri Beunders in een interessant opiniestuk in de NRC. Na een rondgang door het strafrecht constateert Beunders dat we in een zero tolerance-samenleving leven, waarin empathie en het gevoel voor de menselijke maat zijn verdwenen ten faveure van de roep om vergelding en zwaardere straffen.[1] Lees meer …

Tegenbrandjes

Na bijna achttien jaar in de advocatuur zou je denken dat de volwassenheid in zicht komt. Misschien heb ik vooral dingen afgeleerd, wat volgens mijn aardrijkskundeleraar F. Smit het ware leren in het leven uitmaakt. Voor ik begon spiegelde ik me graag aan de eloquentie van Smit en zag mij op het floret van de tong in het nauw gedreven burgers voor de kaken van de overheidsmoloch wegslepen. Bijna alles aan deze fantasie is fout gebleken. Nederland mag een land met een domineestraditie zijn, al te vurige welbespraaktheid is geen plus. Misschien stemt het de cliënt gunstig of vragen ze je voor tv, maar op de rechtbank maakt de overtreffende trap geen indruk. Wat wel werkt: braaf op nuances wijzen die de andere partij verwaarloost. Jezelf niet positioneren als beroepstegenspreker maar als bereidwillige meedenker, die middelen voor een afgewogen eindoordeel aanreikt. De gemiddelde rechter laat zich graag voeden. Steeds maar de nuance zoeken, samen met een dosis geluk kan het een zaak doen kantelen. Lees meer …