Auteursarchief: Redactie

Antisemitisme en artikel 137 van het Wetboek van Strafrecht

Door Lody B. van de Kamp, rabbijn (BEd.)

Op 5 april 2015 schallen spreekkoren door het Utrechtse voetbalstadion De Galgenwaard: ‘Me vader zat bij de commando’s, me moeder zat bij de SS. En samen verbrandden zij Joden, want Joden die branden het best’. De weerzinwekkende tekst van deze spreekkoren door de supporters veroorzaken nogal wat commotie.

De aanklager betaald voetbal van de KNVB doet een vooronderzoek, stelt de club in staat van beschuldiging “voor het herhaaldelijk uiten van antisemitische spreekkoren door de aanhang” en biedt een schikkingsvoorstel aan, waaronder een boete van € 10.000.

Lees meer …

Hoe praktijkvriendelijk is de financiering van de Rechtspraak?

Ronny van de Water

Rick Robroek vraagt zich in een kritisch commentaar op het artikel van Sterk en van Dijk in het NJB van 17 juni 2016 af hoe rechtstatelijk de financiering van de Rechtspraak is. Het commentaar van Robroek komt er in de kern op neer dat de Raad voor de rechtspraak er niet in slaagt hard te maken dat het huidige financieringssysteem leidt tot onaanvaardbaar kwaliteitsverlies en dat er daarom ook geen reden is om ten opzichte van andere overheidstaken als onderwijs en gezondheidszorg een uitzonderingspositie te claimen voor de rechtspraak als het gaat om algemene taakstellingen binnen de overheid. Het commentaar van Robroek oogt vooral als een wetenschappelijke benadering van de probleemstelling waarbij de bewijslat voor de rechtspraak hoog wordt gelegd. Een reactie vanuit een meer praktische benadering is op zijn plaats. Ik zal mij daarbij beperken tot mijn ervaringen met het financieringssysteem in de hoedanigheid van kinderrechter en strafrechter.

Lees meer …

De smoesjescatalogus

De raadsman als delictscenarioschrijver

Tijdens mijn allereerste strafzitting (over een vordering tenuitvoerlegging) vroeg ik aan een raadsman waarom zijn cliënt er niet was. Hij wist het niet. Ik vroeg: zit hij soms in de gevangenis? Waarop hij met een theatraal gebaar naar zijn hart greep en uitriep: míjn cliënt in de gevangenis?! Het klopte. Zijn cliënt zat niet in de gevangenis, maar op het politiebureau. Vraag fout gesteld.

Sommige advocaten gaan vol voor het standpunt van hun cliënt, ook al is dit feitelijk of juridisch niet erg trefzeker of overtuigend. Mogelijk is hun cliënt na afloop tevreden, de feitelijke invloed van het pleidooi op de uitkomst van het proces is dan meestal beperkt. Andere advocaten concentreren zich meer op effectiviteit en kunnen zeer subtiel laten doorschemeren waar ze het standpunt van hun cliënt verwoorden en aan welke argumenten ze zelf veel of weinig gewicht toekennen. Als rechter vind ik die advocaten heel goed die in staat zijn dat te doen op basis van een reële inschatting van bijvoorbeeld feiten, jurisprudentie, het bewijsmateriaal. Die advocaten zijn meer dan evenredig invloedrijk, omdat ik bij hen nog wat meer geneigd ben op het puntje van mijn stoel te gaan zitten en gevolg te geven aan hetgeen zij zeggen dan bij advocaten die een soort vast patroon van verdediging laten zien, bijvoorbeeld met veel verve verweren voeren die in het licht van wet en jurisprudentie weinig kansrijk zijn.

Lees meer …

Connie P. en Lev T.

De rechter als prozaschrijver

Een citaat uit de roman I.M. van Connie Palmen (*1955), handelend over haarzelf en een zekere Ischa Meijer:

“Hij sluit de voordeur van de Reestraat af als ik vanaf de Prinsengracht de hoek om kom. We blijven allebei verstard staan, kijken elkaar aan en zeggen niks. Hij wou naar mij toe en ik naar hem, dat weten we. Zonder me van tevoren te waarschuwen wijkt mijn kringspier uit elkaar en ik doe het in mijn broek. Tegenover me spreidt hij zijn benen, grijpt naar zijn kont en roept verbaasd uit dat hij in zijn broek heeft gepoept. Ik zeg tegen hem dat ik dit keer wel met hem mee naar boven ga. Het is 12 februari 1991, zeven dagen na ons interview. Onder mijn kleren draag ik die dag een veel te wijde boxershort.”

Lees meer …

Max B. en Jezus van N.

De dubbele bodem onder uitingsdelicten

Wie puur vanwege zijn woorden ter dood is veroordeeld, was de op 14 maart 1946 geëxecuteerde journalist Max Blokzijl (*1884-†1946). Zijn proces is vastgelegd in Bronnenpublicaties No. 1 van het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie. Het was het eerste ‘civiele’ doodvonnis dat in Nederland na de bevrijding werd voltrokken. Max was overtuigd nationaal socialist geweest en hield vanaf 1941 propagandistische radiopraatjes, die hem uiterst gehaat maakten. De terechtzitting van het Bijzonder Gerechtshof vond plaats op 11 september 1945 in het paleis Kneuterdijk. Veertien dagen later werd uitspraak gedaan. Hij werd ter dood veroordeeld, maar kreeg, hoewel de aanklager het hof in overweging had gegeven dat niet te doen (het was maar een tijdrovende complicatie), toch verlof om binnen acht dagen cassatie aan te tekenen. De Bijzondere Raad van Cassatie hield op 14 november 1945 zitting in het gebouw van de Hoge Raad der Nederlanden. Drie weken later, op 5 december 1945, verwierp de Raad het beroep.

Lees meer …

Max W.

Rechtspraak, rationele mythes en de vloek van welvaart

Net als Karl Marx was de socioloog (en nog veel meer) Max Weber een denker van de moderne tijd. Beiden verschilden radicaal van elkaar. Weber was gefascineerd door de rationalisaties van het moderne kapitalisme waarvan hij het ontstaan in de westerse wereld, in sterk contrast tot Marx die de klassenstrijd als verklarende factor hanteerde, mede verklaarde uit het in Europa opgebloeide protestantisme met zijn ascetische en ethische, op arbeidsmoraal gerichte houding. Zijn invloed werkt tot op de dag van vandaag door en is voor het praktisch dagelijks leven vermoedelijk nog vele malen groter dan die van Karl Marx.

Lees meer …

Karl M.

De rechtspraak is een planeconomie

Karl Marx beweerde dat dialectische krachten, eenduidig en onstuitbaar, slechts een beetje te versnellen met een revolutie, de geschiedenis bepalen in de zin van een voortdurende klassenstrijd, uitmondend, na een dictatuur van het proletariaat, in de werkelijke bevrijding van de mensheid in een egalitaire samenleving met een eerlijke verdeling van goederen via gemeenschappelijk bezit.

Zoals bekend is het, tot nu toe althans, anders gelopen (al hoorde ik eens een oudere ex-communist zeggen dat als hij van 1925 ineens in 1975 terecht zou zijn gekomen, hij gedacht zou hebben dat het communistisch ideaal verwezenlijkt was; Hij had het over Nederland, wel te verstaan, niet over de DDR of Noord-Korea). Dat wil niet zeggen dat Karl er niet toe deed. Weinig denkers hebben zoveel invloed gehad als hij. In desastreuze zin, zoals in Sovjet-Rusland waar zijn revolutionaire denkbeelden lang dienden tot rechtvaardiging van massale onderdrukking, vergoelijking van massaslachtingen en eindeloze armoede, schaarste en verspilling. In positieve zin, vooral via de door hem geïnspireerde sociaal-democraten, die het lot van de arbeidersklasse hebben weten te verbeteren, voor zover ik weet zonder bloedvergieten en strafkampen, en die daarmee ironisch genoeg Karls theorie over de wetmatigheid van de geschiedenis en de onvermijdelijke verelendung, onderuit haalden. Indirect – van de weeromstuit – ook doordat hij christelijke en liberale politieke partijen en hun achterban zodanig de stuipen op het lijf jaagde dat ook zij, vooral onder revolutiedreiging na 1918, serieus werk gingen maken van een meer sociale politiek en die uiteindelijk in meer of mindere mate ook tot de hunne maakte.

Lees meer …

Zijn de problemen voor rechtspraak nu voorbij?

René Westra

Op 26 november 2015 heeft de Tweede Kamer tijdens de begroting van het ministerie van Veiligheid en Justitie de motie Oskam cs (TK34300 VI nr. 34) aangenomen waarin wordt gesteld om “bij de voorjaarsnota 2016 voldoende middelen vrij te maken om de rechtbanken in Almelo, Assen, Alkmaar, Zutphen, Maastricht, Dordrecht en Lelystad volwaardig open te houden zonder leegstand te financieren”. De overweging kent een opmerkelijke tussenzin: “Overwegende dat de toegang tot het recht, juist in zogenoemde krimpregio’s, essentieel is”.
De minister komt met een extra 200 mln, waarvan 20 mln voor de rechtspraak (en vanaf 2017 wordt dat 25 mln). Niet voldoende om de door de Raad voor de rechtspraak gevraagde 50 mln te kunnen dekken.

Lees meer …

De straftoemetingsmal: een middel om straftoemeting begrijpelijker te maken

Henk Elffers

Als een strafrechter eenmaal besloten heeft dat hij een verdachte veroordeelt voor een bepaald delict, staat hij voor de beslissing welke straf op te leggen. Het is de taak van de rechter, en van hem alleen, om binnen de in het algemeen zeer ruime wettelijke grenzen te bepalen welke straf hij oplegt, gelet op de persoon van de verdachte, de ernst van het feit en de omstandigheden waaronder het feit is gepleegd. De Officier van Justitie zal in zijn requisitoir daartoe een voorstel hebben gedaan, en de raadsman van de verdachte zal daarop hebben gereageerd. Heden ten dage is het gebruikelijk dat de rechter in zijn motivering van het vonnis uitleg geeft omtrent welke factoren hij heeft laten meewegen bij zijn beslissing. Meestal komt dat neer op een -soms nogal obligate- opsomming van enkele feiten en omstandigheden die de rechter in zijn afweging de revue heeft laten passeren: het strafblad van de verdachte, de schade aangericht, het leed aan het slachtoffer aangedaan, maatschappelijke verontwaardiging, het voornemen van de verdachte zijn leven te beteren, de uitgedrukte spijt, het feit dat verdachte inmiddels aan een opleiding is begonnen, …

Lees meer …

De zaak Bart van U.: wat kan de GGZ er van leren?

Wim Canton en Bram Canton

De zaak rond Bart van U. heeft in het afgelopen jaar tot veel beroering geleid. Het gaat om een man die lijdt aan een ernstige psychiatrische stoornis en die verdacht wordt van de moord op zijn zus en op een bekend oud politica (Els Borst). Er is in de jaren, die aan deze vreselijke feiten zijn voorafgegaan, het nodige misgegaan. Binnen het justitiële kanaal is er sprake geweest van nalatigheid en miscommunicatie. Hoe dit heeft kunnen gebeuren is onderwerp van diverse onderzoeken. De conclusies en aanbevelingen die uit deze onderzoeken voortkomen zullen hier verder niet besproken worden.

Lees meer …