Auteursarchief: Peter Lemaire

Nooit voltooid

Door Peter Lemaire

Nederland is wel een fijn land, zeker in de maand mei. Als ik in Nederland ben, stap ik zoveel mogelijk op de fiets. Zelfs op een doordeweekse dag wordt er stevig gefietst, door allerlei krasse 60 plussers, en met mijn kennelijk wat Arubaanse tempo word ik ook nog eens aan de kant gejoeld door een stel kleurrijk geklede 70 plussers op racefietsen.

Ook ga ik even langs bij mijn hof in Arnhem, waar ik onbetaald verlof geniet. Daar word ik wel eens verrast door collega’s die ineens aankondigen met pensioen te gaan. Het zijn bijna zonder uitzondering vitale mensen, zelfs degenen die met 70 vertrekken, fitter lijkt het wel dan menig dertiger die dagelijks de triatlon moet zwoegen tussen werk, crèche en thuis.

Lees meer …

De pen en de inktpot: het motiveren van de voorlopige hechtenis

“Een goede en op de individuele zaak toegespitste motivering van de beslissing tot voorlopige hechtenis is niet alleen een wettelijk vereiste, maar ook een recht van de verdachte. De verdachte heeft recht op uitleg van de beslissing en als er verweer wordt gevoerd, waarom dat niet slaagt. Het fundamentele karakter van dit recht wordt onder meer onderstreept door de jurisprudentie van het EHRM.”

Deze wijsheid valt te lezen in een recente publicatie getiteld “Tekst en uitleg” van het te Utrecht gevestigde College voor de rechten van de mens. Uit het onderzoek blijkt evenwel dat rechterlijke beslissingen over de voorlopige hechtenis niet altijd zijn gemotiveerd langs deze lat, en dat zou volgens het College wel moeten.

Lees meer …

De macht over de oriëntatiepunten in het strafproces

Medeblogger Rick Robroek is recent gepromoveerd op het proefschrift “De macht over het strafproces”. Hij legt daarin bloot de machtsverhoudingen tussen de gerechtsbesturen en de Raad voor de Rechtspraak enerzijds en de rechters anderzijds, beiden met een wettelijke taak belast, waartussen zich de laatste jaren helaas de nodige spanningen voordoen. De eersten behartigen de algemene belangen van de rechtspraak, zoals financiering, gebouwen, personeel, maar ook de bevordering van vlotte rechtspraak en rechtseenheid in algemene zin en de laatsten oefenen de rechtspraak uit in rechtszaken, de core business, of zoals in de rechtspraak zelf wordt gezegd: het primaire proces. De rechters zijn voor de goede vervulling van hun taak mede afhankelijk van de eersten en de eersten zijn voor hun algemene taken (in zeer sterke mate) afhankelijk van de rechters. Robroek legt deze verhoudingen bloot en signaleert de scharnierpunten in de Wet op de rechterlijke organisatie, die de laatste jaren steeds meer zijn gaan kraken en piepen en die volgens hem aanpassing behoeven. Een kritisch punt is namelijk dat de rechters onafhankelijk zijn en dat de huidige wetgeving op een aantal punten in onvoldoende mate een basis biedt om rechters te verbinden aan genoemde algemene doelstellingen van de rechtspraak, terwijl dat wel wordt geprobeerd en vaak trouwens nobele doelstellingen dient.

Lees meer …

Vooroordelen en straftoemeting

Vele wijsgeren hebben zich het hoofd gebroken over de vraag of de mens beschikt over ‘a priori-kennis’, kennis die los staat van ervaring en bij de geboorte is meegegeven. Dat blijkt nogal tegen te vallen. Eigenlijk blijken mensen bij de geboorte vooral begiftigd te zijn met vaardigheden die kennis mogelijk maken, bijvoorbeeld de vaardigheid tot logisch denken. Ook humor zou je tot dit soort a priori kennis kunnen rekenen. Zuigelingen kunnen bijvoorbeeld al snel de humor inzien van dingen die niet kloppen, zoals het geven van een melkfles aan de knuffel of het op je hoofd staan in plaats op je voeten.

Lees meer …

De rechter als klassenvijand

In het Verenigd Koninkrijk zijn de rechters die beslisten dat de regering eerst langs het parlement moet gaan alvorens de brexit in Brussel aan te vragen, in de pers uitgemaakt voor verraders en vijanden van het volk. Leuke en voor de ouderen onder ons nog vertrouwde terminologie, bekend van de gestaalde communistische en andere totalitaire kaders van weleer. Die spraken ook graag van vijanden van het volk, klassenvijanden, verraders van de revolutie, koelakken, regenten, bourgeois en meer van dat soort diskwalificaties van echte en verzonnen tegenstanders.

Lees meer …

Johan van Oldenbarneveld en de Raad voor de Rechtspraak

De geschiedenis van Johan van Oldenbarnevelt en Prins Maurits zou geweldig materiaal zijn om een Hollandse versie te maken van House of Cards. Johan als briljant jurist, politicus, financieel expert en bestuurder en de prins als de beste krijgsheer uit zijn tijd hebben in een zowel nationaal als internationaal buitengewoon woelige tijd, het kan zonder te overdrijven worden gezegd, de noordelijke Nederlanden tegen alle redelijke verwachtingen in niet alleen uit de klauwen weten te houden van de Spaansen, maar ook de grondslag gelegd voor ’s lands gouden eeuw.

Lees meer …

Schaalgrootte en eilandvorming

Rick Robroek plaatst in zijn bijdrage aan dit weblog van 13 september 2016 kanttekeningen bij de kritiek die de Raad voor de Rechtspraak sinds kort uit op de financiering van de rechtspraak. Hij betwijfelt onder andere of de veronderstelling wel klopt dat de kwaliteit van de rechtspraak onder druk staat en dat dit te maken zou kunnen hebben met de uitstroom-financiering. Ik geef hem ruimhartig het voordeel van de twijfel. Ook mij is geen parameter of nationaal of internationaal onderzoek bekend waaruit dit zou blijken. Hoewel het afrekenen van rechters op productie inderdaad niet lekker voelt, gaat het hier wel om een objectief en dus controleerbaar systeem. Het staat daarmee in tegenstelling tot de meer obscure situatie van daarvoor, waar naar verluidt iedere president zijn eigen afspraken met het ministerie maakte. Je zou dus denken dat er te meer reden zou zijn het oude systeem te wantrouwen en het huidige niet vanuit de onderbuik maar met harde feiten te bekritiseren. Ook heeft Robroek gelijk dat het rapport Ontwikkeling zaakzwaarte 2008 – 2014 geen eenduidige verhoging van de zaakzwaarte laat zien (tegenover verzwaringen staan namelijk ook verlichtingen).

Lees meer …

Potentaten en rechterlijke onafhankelijkheid

Deze zomer heb ik een al langer voorgenomen bezoekje gebracht aan Neurenberg, de stad van de nazi-partijdagen, de rassenwetten en, niet toevallig, ook die van de na-oorlogse processen tegen nazi-kopstukken, voor zover in de kraag gevat en niet door zelfmoord aan de gerechtigheid ontkomen.

Dat deze processen er zijn gekomen, was niet vanzelfsprekend. Dictator Jozef Stalin stelde voor pakweg 50.000 Duitsers om te brengen en ook Winston Churchill was aanvankelijk sterk tegen een proces. Hij was ervoor de ergste nazi’s, binnen zes uur na formele vaststelling van hun identiteit, ter dood te brengen. Hij vreesde juridisch geneuzel en wilde geen podium creëren. Ook Franklin Roosevelt neigde aanvankelijk naar deze buitengerechtelijke vorm van afdoening.

Lees meer …