Auteursarchief: Ivoren Toga

Constructief strafrecht

Door Lisa Ansems

In zijn blog van 8 mei 2018 vraagt de heer Steenhuis zich af waarom de Nederlandse strafrechter in toenemende mate slappe koek serveert door te licht te straffen en te veel nadruk te leggen op (re)socialisering. Steenhuis roept rechters op om strenger te straffen. Daarmee verwoordt hij een sentiment dat onder een groot deel van de Nederlandse bevolking lijkt te leven, zoals recentelijk ook beschreven door Henri Beunders in een interessant opiniestuk in de NRC. Na een rondgang door het strafrecht constateert Beunders dat we in een zero tolerance-samenleving leven, waarin empathie en het gevoel voor de menselijke maat zijn verdwenen ten faveure van de roep om vergelding en zwaardere straffen.[1] Lees meer …

Helderheid over en transparantie in doorlooptijden gevraagd

Dato Steenhuis besprak in zijn column Transparantie gegevens over doorlooptijden bij de Rechtspraak, of eerder de gebreken daaraan. Dat tegen het licht van het in 2014 door de Raad voor de rechtspraak ge-uite voornemen de doorlooptijden tot 2018 (gemiddeld) met 40% te bekorten.[1]

Eerst een paar zaken ter verheldering. We moeten onderscheid maken tussen gegevens over de doorlooptijden van zaken voor de totale of grote delen van de strafrechtelijke keten (politie, OM, rechter) en die bij de Rechtspraak op zich. De gegevens die Criminaliteit en Rechtshandhaving tot en met jaargang 2013 publiceerde betroffen de doorlooptijden van zaken van instroom bij het OM tot afdoening door OM of rechter.[2] Sindsdien worden die niet meer gepubliceerd, omdat de beschikbare gegevens niet betrouwbaar zijn gebleken.[3] Het ontbreken van deze ‘keten-brede’ gegevens is zeker een gemis. Lees meer …

Goede tijden, slechte tijden in de strafrechtketen

Door Jeroen de Ridder

In het regeerakkoord van 2017 staat in één zinnetje dat het kabinet voornemens is “de aangiftebereidheid te vergroten, het ophelderingspercentage te verhogen en de doorlooptijden in te korten”. Met andere woorden, meer mensen moeten als zij slachtoffer worden van een strafbaar feit hiervan aangifte doen, waarna de politie vervolgens meer verdachten van deze delicten in de kraag vat dan dat zij nu doet. Vervolgens moeten het OM en Rechtspraak, met ondersteuning en hulp van collega-organisaties als de Reclassering, het NIFP of NFI, de zaak sneller afdoen dan nu het geval is. Lees meer …

Processtukken in het opsporingsonderzoek: More Mr. Nice Guy

Ward Ferdinandusse

De film “Mr. Nice Guy” uit 1997 wordt in de filmgeschiedenis als volgt samengevat:

“Jackie Chan is a celebrity chef turned reluctant hero after he rescues a pretty journalist from the clutches of a ruthless drug lord. At stake is an incriminating videotape that has accidentally fallen into Jackie’s hands. With the gang in hot pursuit, the action stretches from one spectacular, stunt-filled scene to another. When Jackie’s girlfriend is kidnapped and his apartment blown up, this mild-mannered chef cooks up his own recipe for justice. The mob will never know what hit them, because Jackie’s back with a vengeance to strike a blow for good guys everywhere.” Lees meer …

Een visie van de Rechtspraak op de rechter-plaatsvervanger is hard nodig

Door Marijke Malsch

Het is alweer enige tijd geleden dat er aandacht was voor de rechter-plaatsvervanger. Ashley Terlouw snijdt het onderwerp weer aan in haar hoofdstuk in een recent verschenen bundel.[1] Zij heeft interviews gehouden met plaatsvervangers die afkomstig zijn uit de wetenschap. Het is belangrijk dat dit onderwerp weer ter sprake komt. De Rechtspraak is niet altijd duidelijk over wat er van de plaatsvervanger wordt verwacht, en er bestaat onder de plaatsvervangers enige onvrede over hoe met hen wordt omgegaan in de praktijk. Lees meer …

Brein, gedrag, agressie en veerkracht: 40-min-1 jaar na Buikhuisen’s Leidse oratie

Door Frans L. Leeuw (WODC en Universiteit Maastricht)

In een vorige column schreef Dato Steenhuis over Wouter Buikhuisen en hoe met zijn gedachtengoed is “omgegaan”, om het vriendelijk te zeggen. Steenhuis’ poging wijlen Piet Grijs na te bootsen in een gefingeerde column over de (academische) moord op Buikhuisen, was interessant. Het daarin gekozen historische perspectief roept de vraag op wat inhoudelijk over het erfgoed van Buikhuisen in het heden te zeggen valt. Daar is namelijk alle reden toe, bijna 40 jaar nadat hij zijn Leidse inaugurale rede (Kriminologie in biosociaal perspectief, 1979) uitsprak.
Waar het zo’n 4, 5 decennia geleden nog om zeer kleine aantallen wetenschappers ging die naar biologische aspecten van criminaliteit keken [1], zoals Adrian Raine in zijn The Psychopathology of Crime (1993) of Wouter Buikhuisen zelf, dat beeld is de laatste 10 – 15 jaar grondig veranderd. Neuro-criminologie, het bio-psychosociale model en sociale neurowetenschappen (Cacioppi & Cacioppi, 2013)[2] worden steeds belangrijker. Ook cyber crimes worden vanuit dit kennisfonds geanalyseerd. Lees meer …

Het slachtoffer ter terechtzitting

Door Rolf Hoving

Met het toekennen van meer rechten aan het slachtoffer zijn de onderlinge verhoudingen tussen de verschillende partijen die bij een strafproces zijn betrokken er niet duidelijker op geworden. Dit blijkt wel weer uit het verloop van de behandeling van de zaak Mitch Henriquez waarin de slachtoffers samen met hun advocaat Richard Korver een prominente plek hadden. Namens de slachtoffers bracht Korver onder meer camerabeelden in, bood een rapport van liplezers aan waarin – op basis van de camerabeelden – de verklaringen van de verdachte agenten werden gereconstrueerd en deed een verzoek tot aanhouding.[1] De slachtoffers kwamen verder in het nieuws nadat ze demonstratief uit de rechtszaal waren weggelopen, omdat de rechter naar hun mening te weinig met hun inbreng deed.[2] Deze zaak roept de vraag op wat eigenlijk de positie is van het slachtoffer ter terechtzitting. Lees meer …

Behandeling van zedendelinquenten in een forensisch kader: zo simpel is het niet

Door Wim Canton, forensisch psychiater

Naar aanleiding van de zaak Anne Faber hebben er de afgelopen weken in de (sociale) media, maar ook in de kringen van juristen en forensisch gedragsdeskundigen de nodige discussies plaatsgevonden over wat er met de daders van zedendelicten moet gebeuren. Het dominante volksgevoel lijkt te zijn opsluiten en de sleutel weggooien. De meeste juristen en gedragsdeskundigen denken daar anders over, maar zijn het niet in alle opzichten eens over wat er dan wel moet gebeuren. Lees meer …

De zaak Anne Faber: tijd voor een paradigmashift?

Door Wim Canton, forensisch psychiater

In de afgelopen weken was Nederland geschokt door de verdwijning van een jonge vrouw. Ze fietste in de stromende regen door de bossen bij Zeist maar kwam nooit op haar bestemming aan. Pas dertien dagen later werd haar lichaam op aanwijzingen van de vermoedelijke dader gevonden.

Er werden sporen op haar jas gevonden die wezen naar een jonge man, die opgenomen was in een in de buurt gelegen FPA (forensisch psychiatrische afdeling). Hij werd daar behandeld in het kader van het laatste deel van een gevangenisstraf, die was opgelegd naar aanleiding van een tweetal verkrachtingen van jonge meisjes. Na deze delicten had hij een onderzoek naar zijn geestesvermogens geweigerd. Hem werd geen Tbs opgelegd, hoewel zijn gedrag rond de delicten wel als vrij opmerkelijk gezien kan worden. Rechters zijn echter zeer terughoudend in het opleggen van deze maatregel als er geen door deskundigen onderbouwde bevindingen zijn die aantonen dat er sprake is van een stoornis en van een relatie tussen deze stoornis en het gepleegde delict. Lees meer …