Mevrouw de raadsheer

Onlangs sprak een van de meest vooraanstaande Amerikaanse strafpleiters in het nog steeds opvallende Van der Valk motel in Breukelen, wat mij toch een vreemde locatie lijkt voor een zwarte Amerikaan uit Montgomery, Alabama die voor strafrechtadvocaten in Nederland over misstanden in het Amerikaanse systeem komt spreken. Professor Bryan Stevenson had gedurende drie uur de volle aandacht van zijn publiek, hier was een echte spreker aan het woord.
Hoe het precies ging weet ik niet meer maar tijdens zijn verhalen over gerechtelijke dwalingen die tot de doodstraf hadden geleid (in 10% van de zaken!) en de nog steeds systematische achterstelling van het niet-blanke deel van de bevolking kwam ter sprake dat wij hier in Nederland onze vrouwelijke leden van gerechtshoven en Hoge Raad nog steeds aanduiden als “mevrouw de raadsheer”. Ja, werd er gezegd, dat heeft er natuurlijk mee te maken dat in ons land heel lang alleen mannelijke rechters bestonden.
Ter informatie, dat was zo tot 1947.
Onbedoeld was tijdens het betoog van professor Stevenson, die niets anders deed dan op Nederlandse strafrechtadvocaten iets van zijn gedrevenheid overbrengen, een Nederlands pijnpuntje op tafel gekomen; zoals vaker een beetje in de anekdotische sfeer: wat zijn we toch een raar juridisch volkje.
Professor Stevenson keek er in ieder geval van op.

Wij vinden het kennelijk heel normaal om een vrouw met heer aan te spreken, zonder daar verder veel bij na te denken. We begrijpen waar het vandaan komt, vrouwen werden vroeger open en bloot en systematisch achtergesteld, toen allemaal heel normaal en dit is nou eenmaal een zichtbaar restantje daarvan: “mevrouw de raadsheer”.
Er zijn meer pijnpuntjes te vinden, zoals de zij-het-hij aanduiding van rechtbank naar Hoge Raad.

Maar het moet toch niet zo moeilijk zijn om dit soort restantjes op te ruimen.
Het is geen enkel probleem en het is ook zeer eenvoudig om met onmiddellijke ingang naast de raadsheer de raadsdame te hebben.

Het zal even wennen zijn, maar uiteindelijk went “mevrouw de raadsheer” nooit.

Peter Plasman
Strafpleiter