De raadsman bij het politieverhoor in de praktijk

Het bijwonen van een politieverhoor kan een verschrikking zijn.

Op 28 mei jl. is in Brussel een akkoord bereikt over een EU-richtlijn, waarin wordt bepaald dat burgers in alle landen van de Europese Unie zich tijdens een politieverhoor mogen laten bijstaan door een advocaat. Die advocaat moet effectief kunnen participeren in het verhoor. Hij moet bijvoorbeeld vragen kunnen stellen, om verduidelijking kunnen vragen en verklaringen kunnen geven.

Op dit moment staat dat nog heel ver af van de Nederlandse praktijk. In die praktijk is het om te beginnen elke keer de vraag of je als advocaat bij een verhoor aanwezig mag zijn. Mijn indruk is dat het er maar net vanaf hangt hoe de pet van de betreffende rechercheur of officier staat.

Wanneer je als advocaat wel in de gelegenheid wordt gesteld om bij een verhoor te zitten, dan is het afhankelijk van de cultuur op het politiebureau hoe de advocaat zich dient te gedragen. De verschillen zijn groot.

Een van de eerste verhoren die ik bijwoonde was op het hoofdbureau van politie in Den Haag. Het ging om een moordzaak, waarin ik enkele dagen lang bij de verhoren zou zitten. Op het bureau werd me al snel te verstaan gegeven dat een verhoor ‘bijwonen’ toch echt niet betekende dat je ook met je cliënt en de verhorende rechercheurs in dezelfde ruimte zat. Naast de ruimte waar het verhoor plaatsvond was een regieruimte, waarin andere rechercheurs met het verhoor meekeken en meedachten. Een stuk verderop in het gebouw was nog een kamertje, ingericht met een beeldscherm. In die laatste ruimte mocht ik in mijn eentje plaatsnemen. Mij werd vriendelijk uitgelegd dat dit de Haagse benadering was en dat die benadering in de toekomst de landelijke praktijk zou worden. Als ik van mening zou zijn dat het verhoor niet volgens de regelen der kunst verliep, dan kon ik op een knopje drukken en dan zou de iemand van de arrestantenwacht komen.

Op een bepaald moment in het verhoor gaf cliënt een aantal keer achter elkaar aan dat hij graag met zijn advocaat zou willen overleggen. De politie praatte daar steeds overheen. Het leek mij een geschikt moment om in te grijpen. Ik drukte op de knop, en er gebeurde helemaal niets. Na herhaald drukken op de knop en enkele minuten wachten, verscheen een arrestantenwacht. Hij hoorde mij aan en legde mij vervolgens uit dat hij niet bevoegd was om het verhoor te onderbreken.

Mijn eerste verhoor daarna was een heel ander verhaal. De rechercheurs van de politie Drenthe vertelden mij dat ik natuurlijk gewoon naast mijn cliënt kon zitten. De eerste minuten van het verhoor besteden ze aan het uitleggen van wat zoal de rechten van cliënt, en van mij als advocaat waren. Om de zoveel tijd vroegen ze vervolgens aan mij of ik misschien nog vragen of opmerkingen had. Ze waren misschien haast overdreven correct, maar het voelde toch prettig.

Nog een laatste anekdote. Laatst woonde ik een verhoor bij op een politiebureau in Amsterdam. Cliënt had van tevoren laten weten aan de rechercheurs dat hij zich ten aanzien van alle vragen wilde beroepen op zijn zwijgrecht. Op een gegeven moment begon hij toch aan een antwoord en ik maakte een afkappend gebaar met mijn arm. Overigens is ook het schoppen van je cliënt onder de tafel een onder advocaten bekend verschijnsel, waar veel grappen over worden gemaakt.

Voor straf moest ik bij het volgende verhoor met dezelfde cliënt plaatsnemen in een aparte ruimte met een beeldscherm. Dit keer met een agent naast me die de knoppen bediende. Als er iets zou gebeuren dat me niet beviel, dan moest ik dat melden aan de agent. Hij zou dan een alarm activeren, waardoor rode lampjes zouden gaan branden op de muur tegenover de verhorende rechercheurs.

Halverwege het verhoor vond ik dat de rechercheurs nu wel erg op cliënt aan het inhakken waren en ik zei tegen mijn gesprekspartner: ‘Alarm’. Hij drukte op de knop, maar het verhoor werd niet onderbroken. Ik had gelukkig het mobiele telefoonnummer van een van de rechercheurs, dus ik belde haar op. Zij fluisterde haar collega iets in het oor en ze liep de verhoorruimte uit. Op de gang nam ze pas de telefoon op. Ik vroeg of ze de rode lampjes niet had gezien op de muur tegenover haar, maar zij zei dat er geen lampjes aan waren gegaan. Ondertussen was haar collega gewoon verder gegaan met het verhoor en was het leed al geschied.

Mijn voornemen is om voortaan bij bepaalde zaken aan te geven dat, zolang ik niet naast cliënt zit, cliënt zich bij alle vragen op zijn zwijgrecht zal beroepen. Aan de ene kant kun je zeggen dat op een beeldscherm meekijken beter is dan niets. Aan de andere kant werk je ook mee aan een schijn. De cliënt geniet zogenaamd extra rechtsbescherming, terwijl de advocaat ondertussen machteloos naar een beeldscherm zit te staren.

Het duurt helaas nog een tijd voordat de EU-richtlijn in Nederland geïmplementeerd zal zijn. Gelet op de enorme cultuuromslag die op sommige politiebureaus moet plaatsvinden, zou het goed zijn als de eerste stappen nu al werden gezet.

Jonathan IJdis
Strafpleiter

2 gedachten over “De raadsman bij het politieverhoor in de praktijk

  1. Pingback: De advocaat bij het politieverhoor: Niet klagen maar dragen…… _ How2Ask

  2. Pingback: De advocaat bij het politieverhoor: Niet klagen maar dragen……

Reacties zijn gesloten.