Schikken op de zitting ook in strafzaken?

Afgelopen zomer sprak de Nederlandse Juristen Vereniging (NJV) over de vele soorten procesvormen die ons rechtssysteem rijk is. Vraag was in het bijzonder of allerlei procedures niet aan vernieuwing, vervanging of afschaffing toe zijn. Daarbij kwam met name aan de orde of geschillen op een andere wijze dan door middel van een vonnis de wereld uit moeten worden geholpen. Opvallend was dat dit voornamelijk bij civiel- en bestuursrecht uitvoerig werd besproken, maar veel minder in het kader van het strafrecht. Toch zou ook daar vaker dan nu eraan kunnen worden gedacht zaken anders dan (alleen) door het nemen van een beslissing af te doen. Lees meer …

De OM-strafbeschikking. Deel 1. Het ontbrekende bewijs van structureel onzorgvuldige schuldvaststellingen

De strafbeschikking is een vorm van strafrechtelijke conflictbeslechting die erg onder druk staat. Aangejaagd door verschillende kritische artikelen en rapporten lijkt de waardering voor de strafbeschikking niet hoog te zijn. Dat kritisch wordt omgezien naar de kwaliteit van de strafbeschikking is zonder meer terecht. Het openbaar ministerie (ik richt me in dit en een volgend blog slechts op de OM-strafbeschikking) heeft daarmee immers de mogelijkheid gekregen om datgene te doen wat tot de introductie van de strafbeschikking in 2008 het exclusieve domein van de strafrechter was: straffen. Bij die mogelijkheid hoort een zware verantwoordelijkheid: die straf is slechts dan gerechtvaardigd indien de officier van justitie tot een schuldvaststelling komt. En daar mogen hoge eisen aan worden gesteld. Lees meer …

Zullen computers rechtspreken? (ja, als…)

Het is een hip onderwerp, en niet alleen in films en non fictie bestsellers: gaan computers binnenkort ons werk overnemen? Menigeen zal in het achterhoofd zijn beroepswerkzaamheden hebben nagelopen op onvervangbare want diep-menselijke kwaliteiten, in de hoop dat het zijn tijd wel zal duren voor hij stekkers af moet gaan stoffen. Maar als je het nieuws mag geloven kunnen computers zichzelf go leren spelen en zonnestelsels opsporen dus nou ja, dan lijken we niet kinderachtig te moeten doen over zeg het beoordelen van een diefstal bij Albert Heijn. Lees meer …

De rechter en de leraar

Strafrechters verdienen veel meer dan leraren en dat is niet rechtvaardig. Waarom niet? Ze hebben beiden een handhavende taak. De rechter voert die uit in de rechtszaal waar hij moet beslissen over strafbare feiten die hem door het OM worden voorgelegd. Het is zijn hoofdtaak. Hij is een formele handhaver. Zijn optreden wordt gestuurd door het Wetboek van Strafvordering.

De leraar handhaaft de orde in de klas. Zijn hoofdtaak is lesgeven, maar die taak kan alleen goed vervuld worden als het in de klas enigszins ordelijk toegaat. De regels die daarvoor gelden zijn niet in een wet vastgelegd maar in belangrijke mate ter beoordeling van de leraar. Ik noem dat informele handhaving Lees meer …

De buurtrechter

Jaren geleden zag ik eens een documentaire over Karol Wojtyła. Die man, die later paus zou worden, was sportief aangelegd. Zijn vrienden beschreven een kanotocht met hem en op zondag moest hij als priester natuurlijk de mis opdragen en zij moesten die bijwonen. Voor een mis heb je weinig nodig. Van zijn omgekeerde kano maakte Karol een altaar en de roeiriemen knoopte hij samen tot een kruis.

Voor rechtspraak heb je nog minder nodig. Na de verwoesting van Sint Maarten door de orkaan Irma, weet ik dat je voor een eerlijk proces zelfs geen tafel nodig hebt (al is die wel handig). Een laptop of pen en notitieblok volstaan, een dossier (digitaal of op papier, desnoods nat geregend) en partijen. En een droge ruimte ook, al zou je zelfs op het marktplein recht kunnen spreken. Lees meer …

De strafrechtelijke impuls voor een goede euthanasiepraktijk

Lezing van Rinus Otte op het SCEN-congres van 22 november 2017

Geachte dames en heren medici en andere toehoorders,

De discussie rondom euthanasie en ‘voltooid leven’ in het kielzog daarvan is volop gaande: publicaties in dag- en vakbladen, boeken, Kamervragen en onlangs een rondetafelbijeenkomst over euthanasie in de Tweede Kamer. Uw vakgebied bevindt zich meer dan ooit in het middelpunt van de belangstelling, zo ook van het Openbaar Ministerie. Natuurlijk heeft u ook vernomen van het strafrechtelijk onderzoek dat onlangs is gestart naar een arts die euthanasie toepaste op een patiënte met dementie in een vergevorderd stadium en dat creëert misschien ook enige onrust. Lees meer …

Een ieder wordt geacht de wet te kennen

De wetsregel die de Nederlanders waarschijnlijk het beste kennen, is artikel 461 Wetboek van Strafrecht. Althans, iedereen weet van de vele bordjes in onze bossen en duinen dat deze bepaling bestaat. Het overgrote deel van de bevolking zal ook nog wel begrijpen dat artikel 461 iets met verboden toegang te maken heeft. Weinigen zullen echter een idee hebben van wat er precies in staat. (En ik weet niet of kennis daarvan bijvoorbeeld onderdeel van de voor immigranten verplichte inburgeringscursus vormt.) Lees meer …

Het slachtoffer ter terechtzitting

Door Rolf Hoving

Met het toekennen van meer rechten aan het slachtoffer zijn de onderlinge verhoudingen tussen de verschillende partijen die bij een strafproces zijn betrokken er niet duidelijker op geworden. Dit blijkt wel weer uit het verloop van de behandeling van de zaak Mitch Henriquez waarin de slachtoffers samen met hun advocaat Richard Korver een prominente plek hadden. Namens de slachtoffers bracht Korver onder meer camerabeelden in, bood een rapport van liplezers aan waarin – op basis van de camerabeelden – de verklaringen van de verdachte agenten werden gereconstrueerd en deed een verzoek tot aanhouding.[1] De slachtoffers kwamen verder in het nieuws nadat ze demonstratief uit de rechtszaal waren weggelopen, omdat de rechter naar hun mening te weinig met hun inbreng deed.[2] Deze zaak roept de vraag op wat eigenlijk de positie is van het slachtoffer ter terechtzitting. Lees meer …

Behandeling van zedendelinquenten in een forensisch kader: zo simpel is het niet

Door Wim Canton, forensisch psychiater

Naar aanleiding van de zaak Anne Faber hebben er de afgelopen weken in de (sociale) media, maar ook in de kringen van juristen en forensisch gedragsdeskundigen de nodige discussies plaatsgevonden over wat er met de daders van zedendelicten moet gebeuren. Het dominante volksgevoel lijkt te zijn opsluiten en de sleutel weggooien. De meeste juristen en gedragsdeskundigen denken daar anders over, maar zijn het niet in alle opzichten eens over wat er dan wel moet gebeuren. Lees meer …

Waar of niet?

In de NRC is regelmatig een rubriek te vinden, waarin een uitspraak van een politicus, een wetenschapper of een ander mens op zijn waarheidsgehalte wordt beoordeeld. Ik wil deze exercitie uitvoeren voor het bericht dat vorige week werd verspreid naar aanleiding van het verschijnen van de jaarlijkse rapportage over de ontwikkeling van de criminaliteit en de handhaving. De boodschap luidde dat de (geregistreerde) criminaliteit (verder) daalde en dat de gevangenisstraf de laatste jaren de meest opgelegde (hoofd)straf is; twee mededelingen die kennelijk waren bedoeld om een positief beeld te schetsen van het gevoerde veiligheidsbeleid en eventuele zorgen over een (te) mild strafklimaat weg te nemen. Lees meer …